Als dominee van de Protestantse Gemeente Alkmaar wil Joke Zuidema mensen graag ‘ruimte bieden’. Met de op 26 september uitgevoerde voorstelling van het stuk ‘De Heks van Almen’ in de Alkmaarse Vrijheidskerk is dat ook het diepere doel dat ze beoogde. “Ik hoop dat bezoekers mee hebben genomen dat het belangrijk is hoe je naar andere mensen kijkt, en dat dat alles te maken heeft met wat je bron is.”
Ongeveer een jaar geleden ziet Zuidema de voorstelling ‘De Heks van Almen’ voor het eerst, en ze is er enorm van onder de indruk. “Van het verhaal van die heksenvervolging had ik zijdelings wel eens wat gehoord, maar ik heb het nooit echt doorvoeld, terwijl het echt vreselijk was. Het verhaal van de hoofdpersoon, Aleyda, komt zo indringend binnen. Een onschuldige vrouw, beschuldigd door een volkshype, die uiteindelijk verbrand wordt.” Met name het slot van de voorstelling raakt Zuidema. “Als Aleyda op de brandstapel staat en ze haar naam hoort roepen, zegt ze: God, ben jij dat? Ik wist niet dat je vrouw was. God zegt dan: “Je bent onschuldig, Aleyda, over 554 jaar gelooft iedereen dat.”
Godsbeeld en wereldbeeld komen zo in het slot van de voorstelling samen, en het vormt één van de elementen waardoor Zuidema gemotiveerd is de voorstelling ook in Alkmaar te organiseren. “Ook in deze tijd hebben we zondebokken, denk aan asielzoekers of moslims, en hoe kijken mensen straks terug op hoe wij daar in deze tijd mee om zijn gegaan?” Met steun van Fonds Kerk en Wereld (“zonder het fonds was het niet gelukt”) vindt de voorstelling in september plaats, met een nagesprek na afloop. Daarin komen tal van onderwerpen voorbij. Zo merken een aantal jongeren op dat de benarde positie van Aleyda hun doet denken aan hun oma, die ook last had van haar positie als vrouw, en dat ze zich beseffen dat dit ook nog voor veel vrouwen in deze tijd geldt.
Het sluit aan bij het verlangen van Zuidema om met de voorstelling ruimte te zoeken. “Dat er voor heksen geen ruimte was, geeft aanknopingspunten om het daar met elkaar over te hebben. Net als over je beeld van God. Als God een man is, doen vrouwen er eigenlijk niet zo toe. Zo ben ik ook grootgebracht. God zal oordelen, ik ben klein. Voor veel mensen zijn dat beelden van God die stil zijn blijven staan. Ik ben zelf in mijn leven meer ruimte gaan ervaren in mijn godsbeeld en geloof, en ik hoop dat mensen gaan ervaren dat die ruimte er is, dat er beweging mag zijn. God is niet 100% anders dan jouw leven, Hij raakt aan jouw levensverhaal. ”
“En tegelijkertijd heb je ook een grote verantwoordelijkheid. Om ruimte te maken voor ieder mens: geloof moet betekenen dat ieder mens er mag zijn. Dat komt in de Heks van Almen duidelijk naar voren. Dat is ons verleden, en daar moeten we iets van leren voor ons leven in het hier en nu.”
Over de voorstelling: De Heks van Almen
In 1472 werd op het kerkplein in het Gelderse Almen een van de eerste slachtoffers van de heksenvervolgingen in Nederland levend verbrand. Theatermakers Achterhoek maakte een theatervoorstelling over deze gebeurtenis. De theatergroep zoekt naar het licht in dit gruwelijke verhaal door verleden en heden te mengen.